Pojęcie „utraty dochodu” występuje w ustawie o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 i dotyczy ustalenia sytuacji dochodowej osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenie, gdy zaprzestaje ona uzyskiwać dochód z jakiegoś tytułu, traci go. Pomimo braku ustawowej definicji „utraty dochodu”, na gruncie doktryny i orzecznictwa nie budzi wątpliwości taka wykładnia tego przepisu, która pozwoli przez utratę dochodu rozumieć utratę nie tylko całego dochodu osoby lub rodziny, ale również jednego z jego źródeł. Co do zasady prawo do świadczeń z pomocy społecznej ustala się na podstawie wysokości dochodu z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. W przypadku utraty dochodu, dochód ustala się na podstawie dochodu z miesiąca bieżącego.

Przykładowe sytuacje, kiedy następuje utrata dochodu.

Jeżeli osoba wystąpiła o przyznanie zasiłku w miesiącu styczniu, a do końca grudnia pobierała wynagrodzenia za pracę, to należy dochód uzyskany w miesiącu grudniu z wynagrodzenia za pracę uznać za dochód utracony i obliczyć dochód osoby lub rodziny w oparciu o dochód z miesiąca złożenia wniosku, czyli stycznia, chyba że osoba została uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych.

Jeżeli strona utraciła prawo do świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, przyznanego na pewien okres ( nie jednorazowo), można uznać, iż miała miejsce utrata dochodu i ustalić dochód z miesiąca złożenia wniosku – por.wyrok NSA z 26.4.2010 r. I OSK 45/10.

Jeżeli osoba wystąpiła o przyznanie świadczenia w miesiącu grudniu, a do końca listopada pobierała np. zasiłek dla bezrobotnych, to dochód uzyskany w miesiącu listopadzie z zasiłku dla bezrobotnych można uznać za dochód utracony i obliczyć dochód osoby lub rodziny w oparciu o dochód z miesiąca złożenia wniosku, czyli grudnia.

Jeżeli osoba wystąpiła o przyznanie zasiłku okresowego w miesiącu maju, a do końca kwietnia pobierała dodatek mieszkaniowy, to należy dochód uzyskany w miesiącu kwietniu z dodatku mieszkaniowego uznać za dochód utracony i obliczyć dochód osoby lub rodziny w oparciu o dochód z miesiąca złożenia wniosku, czyli maja.

Jeżeli strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego w miesiącu sierpniu, należy potraktować ostatnią część kwoty zasiłku celowego wypłacanego nie jednorazowo jako dochód utracony i ustalić dochód z miesiąca złożenia wniosku.

Jeżeli strona otrzymała dochód jednorazowy w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochód jednorazowy przekraczający pięciokrotnie kwoty:

1. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2. kryterium dochodowego rodziny w przypadku osoby w rodzinie,

należy rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (zgodnie z art. 8 ust.11 ustawy o pomocy społecznej). W takim przypadku utrata dochodu nastąpi dopiero w ostatnim, tj. w 12 miesiącu.

Przykładowe sytuacje, kiedy nie ma utraty dochodu.

W sytuacji, gdy jeden dochód jest zastępowany przez dochód mu odpowiadający, nie mamy do czynienia z utratą dochodu. Trudno jest udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy dochód jest zastępowany innym, a więc nie dochodzi do utraty dochodu, gdy środki stanowiące dochód pochodzą z różnych tytułów prawnych i mają znacznie różną wysokość. W szczególności utrata prawa do określonego zasiłku w związku ze zmianą przepisów i jednoczesne uzyskanie prawa do innego zasiłku z tego samego tytułu nie stanowi utraty dochodu. Nie będzie również utraty dochodu, gdy osoba traci prawo do wynagrodzenia, a zarazem otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych.

Orzecznictwo:

Wyrok WSA w Lublinie z 19.9.2008 r., II SA/Lu 339/08

Spłata kredytu nie stanowi utraty dochodu i nie może wpływać na wysokość kryterium dochodowego, ponieważ w istocie stanowiłoby to pomoc państwa dla kredytodawcy, a nie osoby wnioskującej o pomoc, znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej.

Wyrok WSA w Poznaniu z 4.2.2010 r., IV SA/Po 787/09

W okresie od 1 lipca 2009 r. dodatek mieszkaniowy przyznany skarżącemu został obniżony do kwoty 15,89 zł. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż przychód z miesiąca, w którym został złożony wniosek w stosunku do przychodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku uległ obniżeniu. Zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia zutratądochodu. W tych okolicznościach organ, rozpoznając sprawę winien wziąć pod uwagę dochód skarżącego z miesiąca, w którym został złożony wniosek.

Zobacz także:

Jak rozumieć utratę dochodu w przypadku pobierania zasiłku okresowego, zwłaszcza, gdy po jednym zasiłku, natychmiast przyznajemy następny?

Proszę o wyjaśnienie,czy środki finansowe wypłacone osobie opuszczającej Zakład Karny z depozytu są traktowane jako jej dochód, czy też nie?

Czy do dochodu strony (art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej) wlicza się kwotę otrzymanego kredytu/pożyczki?